یادداشتهای روشنا (75)
1403/5/31
![مرگ فروشنده](https://s3.ir-thr-at1.arvanstorage.com/top-readers-publishers/books/14df19a5-486f-461f-8e68-a73536cd3627.jpg)
4.0
24
![فکر میکنم](https://s3.ir-thr-at1.arvanstorage.com/top-readers-publishers/reviews/deb6258a-43b2-4d35-b135-f294493bd57b.jpg)
فکر میکنم در آرمانشهر، هر انسانی برای خودش داستان و ماجرایی خاص داره و هر انسانی، موجودی است با ابعاد مختلف و خودش رو همینطور میبینه؛ با همهی ضعفها و قوتها، و ماجراها و داستانهایی که درونش پنهان شده و جامعه هم اون رو همینطور میبینه و ارزیابی میکنه. اما در دنیای فعلی همه میخوان یک نسخه از زندگی داشته باشن: پول، احترام، شهرت، موفقیت، محبوبیت و... و گرچه رویاها وجودِ آدم رو گرم نگه میدارن، اما آدما به مرور در چنگالِ این رویاهای دور و دراز اسیر میشن و در گردابشون فرو میرن. تمام عمر کار میکنی تا یه روزی خونهای از خودت داشته باشی، و حالا که مثل ویلی آخرین قسط خونه رو دادی، دیگه خودت در اون خونه نیستی... چطور میشه که پول میتونه تمام زندگیِ یک فرد رو نابود کنه یا بسازه؟ من این رو در اطرافم زیاد دیدم. پولهایی که با جای خالیشون در جیب و حسرتهاشون در مغز، زندگیها، محبتها و آدمایی رو اسیر میکنن. آدمی چشم دارد، میشنود، دوست داشتن بلد است، شوق دارد و میخندد، غمگین میشود و اشک میریزد؛ اما پول که قدم میگذارد، همه چیز در آن خلاصه و تمام میشود... در کتاب روح اسپینوزا آمده: ما در جامعهای بسیار رقابتجو زندگی میکنیم. جامعه ما انسانها را برای اینکه نهایت سعی خود را کردهاند پاداش نمیدهد، بل برای اینکه بهترین بودهاند یا لااقل، از خیلیها بهتر بودهاند پاداش میدهد. از این رو، حرص، اشتیاق به بیش از دیگران پول و دارایی داشتن، و نامجویی، و اشتیاق به شهرت و آوازه، یعنی اشتیاق به اینکه ما را بهتر از دیگران بدانند، صفات روانی لازم برای موفقیت، در فرهنگ ما هستند. این احساسات، به تعبیر اسپینوزا، *در واقع انواعی از جنوناند.* همون طور که یکی از دوستانِ بهخوانی گفتن، حتماً مقاله تراژدی و انسان معمولی میلر رو بخونید؛ فوقالعاده است. قهرمانِ داستانهای میلر مردم عادی هستند. مردم عادیای که امروزه بیشتر از هر زمان دیگهای قهرمان تراژدیهای زندگی هستند و دچار اشتباههای تراژیک یا همون هامارتیا میشن. اشتباه اصلی و بزرگشون هم در نپذیرفتنِ سرنوشتی که جامعه براشون مقدر کرده و مبارزه با اونه. به قول میلر: The quality in such plays that does shake us, however, derives from the underlying fear of being displaced, the disaster inherent in being torn away from our chosen image of what and who we are in this world. Among us today this fear is strong, and perhaps stronger, than it ever was. In fact, it is the common man who knows this fear best. با این حال، کیفیتی در این نمایشها (تراژدیها) که ما را تکان میدهد ناشی از ترسِ زیربنایی از رانده شدن است، فاجعهی ذاتی در جدا شدن از تصویرمان از کسی که در این جهان هستیم. امروزه این ترس در میان ما قدرتمند است، و شاید قدرتمندتر از هر زمانی است. در واقع، انسانِ معمولی است که این ترس را بهتر از همه میشناسد. میلر در همین مقاله میگه که در تراژدی، قهرمان داستان، موضوعی که آزادی انسان رو محدود میکنه به پرسش میگیره و در برابرش سر خم نمیکنه. در داستان مرگ فروشنده، میلر به رویای آمریکایی و ثروت به عنوان محدودکنندهی آزادی انسانها میپردازه. ویلی دلش میخواد موفقیت رو به دست بیاره و همینطور میخواد فرزندانش موفق بشن و زمانی که میبینه جامعه چنین فرصتی در اختیارش نمیذاره، تصمیم میگیره با مرگش موفقیت رو در اختیار پسرانش بذاره. میلر تمِ اصلیِ اثر رو نزاع پدر و فرزند برای بخشش میدونه و بعد این رو به جامعه و نظام سرمایهداری بسط میده. برای همین، داستان نکات فرعی جالب زیادی هم داشت. از هپیِ غمگین گرفته که مثل پدرش سعی میکنه غمهاش رو با دخترا و زنا تسکین بده؛ تا بیف که با خودش و پدرش درگیره. از پدرش برای صحنهای که دیده متنفره و در عین حال عاشقشه. خیلی سخته دلت بخواد از کسی متنفر باشی اما در عین حال میبینی دوستش داری و عاشقشی... برای همین بیف به ویلی حمله میکنه، اما زمانی که یقش رو میگیره، گریه امانش نمیده... ویلی که عذاب وجدان داره و فکر میکنه زندگی پسرش رو خراب کرده و پسرش برای لجبازی با اونه که نمیتونه موفق شه... مرگِ یک فروشندهی پیر چه قدر میتونه شما رو تکون بده؟ هنر و شاهکار میلر در همینه که به ما اجازه میده در زوایای تاریک و روشن ذهن ویلی لومن پیش بریم، تجربه و احساسش کنیم و بعد به سوگ مرگش بنشینیم. و به زندگی خودمون، جامعه و ارزشهامون نگاه کنیم. دلم از خوندن این نمایشنامه گرفت ولی به قول میلر در خلال این تراژدیها و به پرسش گرفتنِ چیزایی که آزادی انسان رو محدود میکنن، دید جدید و ارزشمندی به دست میاد ):) عالی بود.
با نمایش یادداشت داستان این کتاب فاش میشود.
38
1403/3/12
![ارزش های نسبی](https://s3.ir-thr-at1.arvanstorage.com/top-readers-publishers/books/1bd3ce5c-58f1-4072-80df-6bcdd7b54904.jpg)
3.8
1
![انگار همه](https://s3.ir-thr-at1.arvanstorage.com/top-readers-publishers/reviews/e13cfd54-1a9a-4f9c-be8d-75680ebb0929.jpg)
انگار همهی موضوعاتی که این مدت دارم در موردشون میخونم از فرهنگ انگلیسی گرفته تا ساختار طبقاتی اجتماع رو ریختن رو هم و این نمایشنامه ساخته شده :-((・_・;) داستانِ کتاب درباره چیه؟ " یه جور آزمایش اجتماعیه با یه فرض قدیمی و اشتباه که چون ما همه به چشم خدا برابر هستیم، پس باید به چشم مخلوقات هم برابر باشیم." نمایشنامه خوبیه و کل کتاب، اتفاقات دو روز رو روایت میکنه. این ساختارِ طبقاتی انگلیسیها و آداب رفتاریشون هم خیلی جالبه D: بعد از خوندن سفرنامه "آسمان لندن زیاده میبارد" تا حدی با فرهنگِ انگلیسی آشنا شدم و خوندن این نمایشنامه که تقریباً در دوران افول این فرهنگ روایت میشه، خیلی جالب بود. هرچند قرار بود کتاب در این مورد باشه که "و چون [این آزمایش اجتماعی] هیچ وقت جواب نمیده و نخواهد داد، باعث میشه این آرمانگراها دیگه زور نزنن که بیمحابا به سمت آرمانشهر حرکت کنن. [آرمانشهری که] نوعی انتزاع ذهنیه که از نظر معنوی بهداشتیه... یه جایی که همه قربونصدقه هم میرن و هیچکس سر میز کس دیگهای پیشخدمتی نمیکنه." ولی به نظرم با وجود موقعیتهای خیلی عالیای که به تصویر کشید تا نشون بده چنین چیزی ممکن نیست؛ دلیل اصلیِ جدا شدن نایجل و میرندا، خود میرندا بود نه موقعیت اجتماعی پایینش. البته شاید هم نویسنده میخواسته همین رو بگه که طبقات پایین جامعه آدمهایی رو شکل میده که در طبقه بالا مرسوم و پسندیده نیست. 🤷🏻 از ساختار داستانی کتاب خیلی لذت بردم ولی نتیجهگیری نهاییش چندان به مذاقم خوش نیومد ):) به هر حال جمله صفحه آخر کتاب قابل فکره: به سلامتیِ فروپاشی مفتضحانه و نهایی محالترین رویایی که مزاحم افکار احمقانه آدمها شده: عدالت اجتماعی!
با نمایش یادداشت داستان این کتاب فاش میشود.
20
1403/2/11
‼️اول این رو بگم که اگر کتاب رو نخوندید، این یادداشت رو نخونید. مخاطب این مرور کسانی هستند که کتاب رو خوندند و همه چیز درش اسپویل شده. حتی اگه اسپویل کتاب براتون مهم نیست، پیشنهاد میکنم این یه بار براتون مهم باشه و مواجهه با کتاب بدون اطلاع قبلی رو از دست ندید. چه قدر این داستان عجیب بود! و چه قدر تولستوی داستاننویس خوبیه. جملات و کلمات انقدر تر و تمیز کنار هم قرار گرفتن که آدم حس میکنه هر کدوم، چندین بار سبک سنگین و ویرایش شدن. البته که مترجم خوب هم از جمله عوامل این حس و حاله. وسطای کتاب، از پافشاری آندرهویچ برای ادامه دادن سفرش با وجود طوفان شدید، فهمیده بودم که داستان با مرگ هردو شخصیت یا یکیشون تموم میشه و چون این روزا یه مقدار فکرم درگیر بود، لحظاتی که تولستوی از آگاهی دو شخصیت برای نزدیکی مرگ و ترسشون میگفت؛ میخواستم کتاب رو ادامه ندم. اما ادامه دادم و تولستوی با پایانبندی کتاب شگفتزدم کرد! داستان چندین قسمت قابل توجه برام داشت که دوست دارم دربارشون صحبت کنم: - اولیش طمع زیاد آندرهایچ بود، به طوری که خودش رو با مال و اموالش، تلاشی که برای اونها به کار برده، وارثش و زرنگیش تعریف میکرد. ولی لحظهای که فهمید چندان فاصلهای با مرگ نداره، همهی اونها براش فرو ریخت. - نحوهی مواجهه دو شخصیت با آگاهی از فرا رسیدن مرگ. آندرهایچ در لحظه اولیه آگاهی از مرگ، ترس زیادی به جونش میفته و میخواد هرطور که شده خودش رو نجات بده و حتی نیکیتا رو با وجود این که میدونه ممکنه بمیره، تنها ول میکنه. نیکیتا اما با وجود ترس از مرگ فکر میکنه چیز زیادی برای از دست دادن نداره. به نظرم اومد که تولستوی در این جا دو نگاه به این موضوع داره، اولی این که زندگی ثروتمند باعث شده آندرهایچ به دنیا وابسته بشه و طمع کنه، ولی نیکیتا که به واسطه جبر روزگار از مال دنیا بیبهره است، طمع خاص و در نتیجه تاسف خاصی هم برای ترک دنیا نداره. تنها تاسفش هم ترک عادات روزانه و مختصر ترسی هم برای زندگی جدید و گناهانشه. نگاه دوم اما یک نگاه عرفانیِ سادهِ روستاییه که نیکیتا با خودش فکر میکنه به جز این ارباب دنیایی (آندرهایچ)، ارباب دیگهای هم داشته و با مرگ از قلمرو اون ارباب خارج نمیشه، اربابی که هرگز تحقیرش نمیکنه. - تو یه لحظه وقتی آندرهایچ میبینه که نیکیتا داره جلوی چشماش جونش رو از دست میده، به ندایی در درون، به عزم و ارادهای قوی برای نجات رعیتش، یک نوع جوشش خوبی از درونش پاسخ مثبت میده و تسلیم میشه. این جوشش عشق انگار که همهی طمعها، ترسها و تعاریف قدیمی خوشبختی رو از بین میبره و به جاش حالتی از رضایت، آرامش و محبت مینشونه. در همین حالِ شعف و محبت، رویایی میبینه که همون کسی که بهش فرمان داد و برش بانگ زد که روی نیکیتا دراز بکشه و از مرگ نجاتش بده به سراغش اومده. "شادمانه بانگ زد: آمدم!" دیگه از رفتن با این فرد که در حقیقت خودشه، نمیترسه. از مردن نمیترسه... "میفهمد که این مرگ است و هیچ غصه نمیخورد." "پول، مغازه، خرید و فروشها و میلیونهای میرونوفها را به خاطر میآورد و درک این که چرا مردی، واسیلی برخوف نام، به همهی اینها دلبستگی داشته، برایش دشوار میشود. راجع به وسیلی برخوف میاندیشد: خب، آخر نمیدانست اوضاع از چه قرار است. نمیدانستم، ولی دیگر میدانم. دیگر خطایی در کار نیست. دیگر میدانم." نکته دیگهای که نظرم رو جلب کرد این بود که با وجود خصلتهای بدی که ثروت و شهرت برای آندرهایچ داشت، لحظهای که به خاطر نیکیتا از همه اونها گذشت و همشون رو کوچک دید، انگار که باعث رشدی درش شد که بدون اونها نمیتونست داشته باشه. - آخرین جملات کتاب، آخرین قسمت خیلی جالب داستان برام بودن: مرگ نیکیتا سالها بعد از حادثه. "به طیب خاطر از این زندگی که دیگر میآزردش به آن دیگری که هر روز و هر دم برایش مفهومتر و دلفریبتر میشد گذر کرد. آیا آنجا برایش، پس از بیداری از این مرگ واقعی، بهتر است یا بدتر، آیا فریب خورده است، آیا آنچه را میجست یافته است؟ دیری نخواهد گذشت که به همه اینها پی میبریم."
با نمایش یادداشت داستان این کتاب فاش میشود.
22