یادداشت مجید اسطیری

                <img src="https://bayanbox.ir/preview/6507335157391823092/2023-01-01-12-2000-33.jpg" width="233" height="333" alt="description"/>
خیلی کتاب لذت بخشی بود برای من. در میانه خواندنش با تنها دوست آمریکایی م درباره ش حرف زدم و او با اینکه پروتستان است گفت فرانچسکو برایش مورد احترام است و عکس زیر را از حیاط خانه اش فرستاد که یک تمثال سنگی از فرانچسکو است و همانطور که میبینید اینجا هم پرنده در آغوش دارد

بهانه آشنا شدن با فرانچسکو آسیزی برای من موسیقی بی نظیر فیلم "فرانچسکو" بود که ونجلیس ساخته بود و ترغیبم کرد فیلم را پیدا کنم و ببینم. اثری درخشان به کارگردانی لیلیانا کاوانی که نگاهش علاوه بر مذهبی بودن کاملا هنری هم هست. فیلم دیگری درباره زندگی فرانچسکو آسیزی هم دیدم به نام "برادر خورشید، خواهر ماه" که یک ایتالیایی دیگر ساخته و این اصلا غنای هنری فیلم کاوانی را ندارد و بیشتر برای مخاطب معتقد مذهبی ساخته شده
بعد اتفاقی رسیدم به این کتاب. خواندنش واقعا مثل نوشیدن آب زلال و یخ از یک جوی کوچک در سبزه زار پای کوه است. همان یک ذره ساختار و طرح و توطئه که کازانتزاکیس در زوربا و مسیح بازمصلوب تعبیه کرده هم اینجا وجود ندارد و البته به نظرم این همان هماهنگی فرم و محتواست چون زندگی فرانچسکو آسیزی همین قدر مبتنی بر گریز از همه تعلقات و بندهای دنیایی است

صحنه های مهم زندگی فرانچسکو که در دو فیلم وجود دارد اینجا هم هستند: گفتگو و انس با پرندگان، برهنه شدن در منظر عموم، همراه شدن با جزامیان، رفتن به دیدار پاپ برای گرفتن تایید فرقه و ... البته در فیلم فرانچسکو صحنه  زخم پذیری فرانچسکو هم وجود دارد که با موسیقی ونجلیس جزو تاثیرگذارترین بخشهای فیلم است. زخم پذیری یعنی فرد معتقد و مومن به حضرت مسیح با پدید آمدن همان پنج زخمی که مسیح بر صلیب داشت مورد تایید و تقدیس او قرار بگیرد که فرانسیسکن ها معتقدند فرانچسکو اولین زخم پذیر تاریخ بوده است. بعد از او هم افراد دیگری مدعی پدیدار شدن زخم در کف دستها و پاها شده اند. 

در طول مطالعه بارها و بارها فکر کردم فاصله عرفان فرانچسکو با عرفان اسلامی به نازکی مو است. مهمترین آموزه های او "فقر کامل و عشق کامل" هستند. مدام لذت طلبی را نکوهش میکند و یارانش را به ترک دنیا و دوری از قدرت طلبی فرا میخواند. از مهم ترین فرازهای رمان (و هر دو فیلم) اواخر کار است که اقبال به فرانچسکو زیاد شده و جوانان از گوشه و کنار ایتالیا می آینده تا به فرقه او بپیوندند اما فرانچسکو نه بلد است و نه میخواهد که مرامنامه ای تدوین کند. گیج و گول و سرگشته خداست و این خودش باعث اعتراضاتی میشود. 


اگر ریویو را در <a href="https://www.goodreads.com">این صفحه</a> بخوانید برخی از مواعظ عارفانه و دلنشین فرانچسکو را هم میتوانید ذیل متن ببینید و لذت ببرید

درباره این که کازانتزاکیس در این رمان چه کار کرده من هم مثل خیلی های دیگر نمیتوانم نظر بدهم چرا که او مهم ترین کار را کرده: خودش را کنار کشیده! از میان برخاسته تا حجابی بین مخاطب و فرانچسکو نشود. به نظرم خیلی با عشق و اعتقاد این رمان را نوشته و با توجه به دو رمان قبلی که اسم بردم باید هم این طور باشد. کازانتزاکیس منتقد سرسخت قدرت طلبی و دنیاپرستی کلیسای مسیحی است و اینجا با ارادت فراوان نسبت به فرانچسکو مینویسد که اشرافزاده ای فراری از لذتها بود

این را هم بنویسم و تمام: در نهج البلاغه امیرالمومنین وقتی از عیسی علیه السلام یاد میکند او را به همین صفت دنیاگریزی و گرایش به فقر میستاید با تعابیر تکان دهنده

اما فارغ از بحث دین به نظرم برای لذت بردن از این کتاب باید کمی احوالات درویشی و مردم گریزی داشته باشید. باید ذوق خاص عرفانی، دوری از لذت ها، تردید در توقعات بی پایان بشری و بیزاری از طمع سیری ناپذیر آدمها و خلاصه یک جور صوفی مسلکی داشته باشید. اگر این نمک در آب و گلتان نباشد همان اول کتاب را به کناری می اندازید.
        
(0/1000)

نظرات

تاکنون نظری ثبت نشده است.