یادداشت فاطمه بهروزفخر
1403/3/7
![پنج اقلیم حضور (فردوسی، خیام، مولوی، سعدی، حافظ) بحثی درباره شاعرانگی ایرانیان](https://s3.ir-thr-at1.arvanstorage.com/top-readers-publishers/books/6f461b46-651c-438b-8851-c67f196d755a.jpg)
دربارهٔ انسانِ ایرانی بودن! هیچکس بهاندازهٔ داریوش شایگان در کتاب «پنج اقلیم حضور» تعریف مختصر و همهفهمی از مفهوم رند در جهانِ فکری و شعری حافظ ارائه نکرده است. او رند را بهمعنایی که حافظ مراد میکند، خلاصهٔ تمام خصلتهای پیچیده و منحصربهفرد ایرانیان میداند و مینویسد: «اگر بهتعبیر بردیائف، داستایفسکی رساتر از همهٔ دیگر اندیشمندان روس هیستری مابعدالطبیعی روح روس را عیان میکند، رند حافظ هم رساترین نشانهٔ ابهام و ایهام وصفناپذیر خصال ایرانیان است. این ابهام نهفقط غربیان که حتی دیگر شرقیان را هم سردرگم میکند.» وقتهایی که در مواجهه با اتفاقات و رخدادها، احساساتم را میکاوم، اغلب به درماندگی میافتم. چراکه فهم وجوه خودِ انسانی آنقدرها هم سهلالوصول نیست. بهتازگی -شاید به برکتِ دههٔ سوم زندگی- دریافتهام که برای فهم خودم باید دایرهٔ تعریف عریضِ «انسانبودن» را تنگ کنم و بعد، تلاشم کنم تا بهقدر وُسع به درک درستی از «انسانِ ایرانی بودن» برسم. آنچه که همهٔ ما بهفراخور زیستگاهمان -جغرافیایی بهنام ایران- تجربه میکنیم، تجربههای منحصربهفردی هستند که خاستگاه مشترکی با بقیه ندارد. ازاینرو، طبق گفته شایگان، دیگران -حتی شرقیها- را هم به حیرت وا میدارد. آنچه که بیرون رخ میدهد آنقدرها زور و اثرگذاری دارد که من را بیرمق، پرگریه و دلنگران و حیرتزده کند؛ آنقدر که در همان دیدارهای اولیه آشناییمان برایش گفتم که زنیام بیاندازه دستخوش نوسانهای خُلقی، در رفتوآمد بین غم و امید و متأثر از آنچه که در کشورش رُخ میدهد. گفتم متلاطمِ همیشگیام، چراکه این دیار، همیشه پرتلاطم و پرحادثه است. خوب است؟ نمیدانم. غلط است؟ نمیدانم. فقط میدانم که آن بیرون، جهانِ کوچکم را زیاد تکان میدهد. دستآخر، این روزها، کمی با فاصله از تمام اتفاقات تراژیک یا حتی معمولی به تماشاکردن میایستم تا میانهٔ درستی را برای واکنش و ابرازگری بیابم و از طرفی مشاهدهگرِ پردقت انسانِ ایرانی باشم که منِ هموطنش را هم شگفتزده (چه از نوع شرم، چه از نوع افتخار) میکند؛ چه برسد به دیگریِ آن سویِ مرزها.
(0/1000)
نظرات
1403/3/14
درود و خدا قوت یادداشت جالبی بود و از خواندنش لذت بردم. واقعیت این است که مجموعه ای به نام انسان، از بخش های کوچک و بزرگ بسیاری تاثیر گرفته و ساخته می شود که بررسی آنها به دقت و کامل ممکن نیست یا بسیار دشواراست. امیرالمومنین علی علیه السلام می فرمایند: «اتزعم انک جرم صغیر؟ و فیک انطوی العالم الاکبر: ای انسان آیا تصور می کنی تو همین جسم کوچک مادی هستی؟ به راستی در درون تو جهانی نهفته است.» سپاس بابت این یادداشت خواندنی. مانا و نویسا باشید.
1
2
1403/3/16
سلام و ارادت ممنونم از توجه شما. و ممنون بابت یادآوری حدیثی از حضرت امیر 🌱🕊
1