بهتر انتخاب کن، بهتر بخوان

سور بز

سور بز

سور بز

4.3
43 نفر |
20 یادداشت

با انتخاب ستاره‌ها به این کتاب امتیاز دهید.

در حال خواندن

4

خوانده‌ام

62

خواهم خواند

73

لیست‌های مرتبط به سور بز

نمایش همه

یادداشت‌های مرتبط به سور بز

            |دیکتاتور‌ می‌میرد، جامعه دیکتاتوری نه؛ یا جامعه استبدادی وارث دیکتاتور خواهد بود|

اغلب کسانی که «#سور_بز» را خوانده‌اند، آن را تشریح یک دیکتاتور می‌دانند و همینطور هم هست. تمام ششصد و چند صفحه کتاب یک محور اساسی دارد و آن تروخیو، ژنرالیسیمو یا همان بُز است. دیکتاتور جبار دومنیکین که قرار است روی میز تشریح ماریو بارگاس یوسا بشناسیمش.

اما این تمام کتاب نیست و به لطف استواری داستان بر حوادث واقعی و روایت بدون نقص آن، در بین سطور و ماجراهای کتاب، می‌توان چیزهای جذاب‌تری از شخصیت تروخیو را هم پیدا کرد.

یکی از آن‌ها که از ابتدای کتاب بیش از همه چشم من را گرفت، تحلیل تاثیر ساختار قدرت خودکامه بر جامعه تحت تسلط آن بود. پاسخ‌هایی به این پرسش‌ها که یک جامعه دیکتاتوری چه مختصاتی دارد؟ مردم در این جوامع چگونه‌اند؟ و راه درمان چیست؟

یکی از ۳ خط اصلی روایی کتاب، به تلاش موفق یک دسته از ژنرال‌ها و افراد ذی نفوذ ناراضی، برای ترور تروخیو اختصاص یافته. در این بخش از داستان عاملان ترور معتقدند که «تنها راه رهایی از این جباریت کشتن جبار است. بقیه کارها بی‌فایده است.» با این حال بعد از کشته شدن تروخیو، اوضاع آشفته‌تر‌ شده و جامعه دومنیکن به گونه‌ای فروپاشی دچار می‌شود.

با این حال اگرچه مدتی بعد به ظاهر دوران دیکتاتوری نهایتا به پایان می‌رسد اما در خط دیگر داستان، اورانیا دختر رئیس مجلس دوران تروخیو که پس از سال‌ها به دومنیکن بازگشته با جامعه‌ای نه چندان متفاوت مواجه می‌شود. پیشخدمتی به او می‌گوید: «در دوران تروخیو اقلا امنیت داشتیم و رفاه، حالا اما دزدی زیاد شده و بسیاری گرسنه‌اند.» و خانواده عمه‌اش هم سعی می‌کنند تا جایی که ممکن است دوران جبار را سفیدشویی کنند.

این موارد در کنار سایر خرده‌روایت‌های کتاب، جامعه‌ای را ترسیم می‌کند که هویتش را از دیکتاتوری گرفته و تنها مرگ جبار قرار نیست درمانی سریع برای آن باشد و بیماری جامعه استبدادی به‌گونه‌ای است که پس از مدتی دوران استبداد برایش نوستالژی می‌شود.

به عبارتی استبداد و دیکتاتوری در جوامع مبتنی بر فرهنگ استبداد مانند جامعه دومنیکن در اواسط قرن بیستم، هرچند نفرت‌انگیز، ستون خیمه است و اگر بیافتد تازه اول بدبختی است و گذار از جامعه استبدادی به جامعه مردم‌سالار با یک ترور یا انقلاب میسر نمی‌شود.

حالا راهکار چیست؟ درمان کجاست؟ سور بز می‌گوید: «مرض هرچه سخت‌تر، درمانش هم سخت‌تر»؛ شما چطور فکر می‌کنید؟
          
            #سورِ‌‌_بز  از اون کتاب‌هاییه که یهو خوندنش مد شد. من کمی دیرتر از بقیه این کتاب رو خوندم. ماجرای کتاب در جمهوری دومینکن اتفاق می‌افته و درباره‌ی #تروخیو رهبر دیکتاتور دومینیکن‌ه.   کتاب سه روایت موازی داره.
1_ داستان اورانیا دختری که بعد از سی و پنج سال به کشورش برگشته.
2_داستان یک صبح تا شب تروخیو.
3_ داستان شش نفر که در بزرگراهی منتظر هستند که رهبر رو ترور بکنند.
هر کدوم در فصل‌های پشت سر هم و تکرارشونده. اما در بخش سوم کتاب این نظم به هم می‌ریزه که به نظرم ضعف کتابه. دو سه فصل داستان اورانیا جا می‌مونه و آخرین فصل به اون اختصاص پیدا می‌کنه. در هر سه روایت با رفت و برگشت هم با اوضاع سیاسی اجتماعی اون دوران آشنا می‌شیم و هم با شخصیت #دیکتاتور، اطرافیانش و اقداماتش. 
این کتاب از نظر تکنیکی کتاب خوبیه. تغییر زاویه دید‌ها تغییر راوی، چیدمان صحنه‌ها، رفت و برگشت‌ها و... ترجمه هم ترجمه خوبیه اما کمی نیاز به ویرایش داره. 
از نظر مضمون و سوژه هم کتاب خوبیه. هم اطلاعات تاریخی خوبی داره و هم مخاطب رو به فکر فرو میبره. اشتباه خطرناک‌تره یا ظلم. نداشتن برنامه‌ریزی و رهبر دانا و مقتدر ممکنه یه بحران به وجود بیاره. و انگیزه در هر عملی چقدر می‌تونه تأثیرگذار باشه. مثلاً انتقام. #قدرت‌طلبی، #عدالت و...
          
            حدود 200 صفحه(یک سوم کتاب) را خواندم و از ادامه‌ی آن منصرف شدم. این کتاب فاقد آن «رازآمیزی‌»ای بود که در رمان‌ها سراغ دارم. نوعی نیروی شگفت‌انگیز که آدم را به خواندن کتاب کنجکاو می‌کند. آدم می‌داند که در جایی از رمان، به نقطه اوجی می‌رسد و خواندن اتفاقات روزمره شخصیت‌ها برایش با معنی می‌شود. آن نقطه اوج، شگفت‌آور است نه به خاطر اینکه از خارج داستان به یکباره خود را نمایان کرده است. بلکه چون در جریانات عادی روزمره خودش را آشکار می‌کند.
پرماجراترین بخش این کتاب، روایت یک شب است. شبی که در آن رافائل تروخیو(دیکتاتور دومینیکن) قرار است ترور شود. رمان بر اساس اتفاقات و شخصیت‌های واقعی نگاشته شده است و یوسا برای این کار پژوهش‌های زیادی را انجام داده است. به نظرم همین براساس واقعیت بودنش آن را از رازآمیزی تهی کرده است. کل کار رمان این است که پته تروخیو و اطرافیانش را روی آب بریزد. توصیفاتی که از آن‌ها می‌کند واقعا هولناک است؛ مثل اینکه تروخیو به خانه هر کدام از زیردستانش که دوست داشته می‌رفته و با زنانشان هم‌بستر می‌شده. یا جرم و جنایت‌هایی که انجام می‌شده تا وفاداری افراد نسبت به تروخیو سنجیده شود؛ یک فرد می‌بایست برادر معشوقه‌اش را بکشد و قید ازدواج با او را به خاطر کمونیست بودنش بزند. خواندن قصه تا همینجا وحشتناک است. از اینجا به بعد فقط قرار است جایگشت این اتفاقات هولناک را برای افراد مختلف ببینیم. تقسیم‌بندی آدم‌های خوب و آدم‌های بد از همان اول مشخص است و قرار نیست با شخصیت‌های پیچیده چندبعدی سروکله بزنیم که قضاوت درباره‌شان دشوار باشد. در طی داستان با جنایت‌های جنایتکاران (تروخیو و اطرافیانش) و شخصیت‌های سنگ‌واره‌شان آشنا می‌شویم و از طرف دیگر با قربانیان و ظلم‌هایی که بر آن‌ها روا شده است.
نمی‌دانم یوسا در تشریح وضع مردم دومینیکن طی 31 سال دیکتاتوری تروخیو صداقت به خرج داده (چرا که انتقاداتی از همین ناحیه به وی وارد شده است) اما این وضعیت انسانی هر چقدر هم واقعی باشد برایم غیرقابل هضم است. یوسا راوی سرد و خشنی است و ما را به درون شخصیت‌ها نمی‌کشاند. اتفاقات محیرالعقول داستان او انگار که از دل روزمره در نیامده‌اند و همین است که ژانر این رمان را بیشتر علمی-تخیلی می‌کند و خواندن آن صرفا مایه سرگرمی است.
ساختار کتاب  از سه خط داستانی تشکیل شده که میان یکدیگر ترکیب شده‌اند. خط اول، زندگی اورانیا، دختر یکی از زیردستان تروخیو است که در کودکی مورد تجاوز تروخیو قرار می‌گیرد. نجواهای او با پدرش، سال‌ها پس از قتل تروخیو واگویه می‌شود. خط دوم، زندگی یک روز کامل تروخیو از صبح تا شب است و دیدارهایی که او با اطرافیانش دارد و به همین بهانه زندگی و شخصیت آنان نیز روایت می‌شود. یک زندگی سرد و نظامی که قبل از طلوع آفتاب، دو سه دیدار در آن گنجانده شده است. خط سوم شب قتل تروخیو است که چهار افسر سابق وفادار به تروخیو در ماشین، آمدن او را انتظار می‌کشند. در هر قسمت به زندگی یکی از آن‌ها وارد شده و علت تنفرشان از تروخیو عیان می‌شود.
          
            در هوای آزادی
سور بز از چند جهت بسیار جالب توجه بود:
۱. شخصیت‌های متعدد و یکتا و زنده(به جز ایمبرت)، طنزی گزنده، چند پیرنگ درگیرکننده، تصاویر شاعرانه‌ی دریا و آسمان و تغییر زاویه دید و روایت در یک فصل و حتی در یک پاراگراف
۲. شخصیت ژنرالیسیمو که سخت منضبط، دیگرشناس، سخت‌گیر و شهوت پرست بود. کسیکه دومینیکن را از یک جامعه‌ی عقب مانده به جمهوری (اسمی) بدل کرد، گمرک را از دست امریکا درآورد، مهاجران بی‌شمار هائیتیائی که استقلال و جمعیت بومی را تهدید می‌کردند بیرون کرد، ارتش منظم تشکیل داد، نخبگان بی‌بدیلی مانند جانی آبس، هنری چیرینوس، خواکین بالاگر و آگوستین کابرال را برای حکومت در خدمت گرفت و... . اما همین شخص سی و یک سال در راس قدرت ماند، بر مخالفینش حتی ذره‌ای رحم نشان نداد، سازمان امنیت، شکنجه و جاسوسی تمام عیار راه انداخت و درنهایت تک صدایی و خودمحوری را به آنجا رساند که تنها تعلق قابل قبول سیاسی (یا حتی غیرسیاسی) تروخیسم بود. تروخیو به مردم دومینیکن استقلال، صنعت، امنیت شهری و دولت جدید داد، اما ازشان عزت نفس، حریم خصوصی و آزادی بیان را گرفت.
!بیم افشا:
عمق فاجعه را چنین می‌نمایاند یوسا: سناتور کابرال که منطقی، محتاط، بسیار هوشمند و حقوقدانی خبره است، چنان باور و اعتقاد به عالی جناب عقلش را کور کرده که برای بخشایش و بازگشت نزد رئیس، دختر چهارده ساله‌اش را به او می‌سپارد!
۳. ترجمه روان و چند کلمه جدید. 
خلاصه اینکه رمان عالی‌ای بود، و به‌گمانم ادبیات روشنگر و مانا اینطور چیزی باید باشد.
          
            حدود دو ماهه که این کتاب دستمه.و تازه چند روزه که خوندنش رو تموم کردم.نمیدونم من واقعا توی اون دوره عدم توانایی در خواندن بودم و دلم نمی‌خواست کتاب بخونم یا این کتاب خوندنش سخت بود:)ولی خلاصه که خیلییی طول کشید.
سوربز سه تا خط زمانی داره:حال،گذشته و گذشته دور.
زمان حال حکایت یه دختر به اسم اورانیاست که برگشته به کشورش و درکار بسیار موفقه.ولی چیزهایی در گذشته اش هست که پس از سالها هنوز آزارش میده و انگار اومده که اونا رو حل کنه. پدرش هم از وزرای دولت زمان دیکتاتوری بوده.
از طرف دیگه توی زمان گذشته دور،حکایت خود دیکتاتور رو داریم. آدمی که ویژگی‌های خاص و عجیبی داره و اطرافیانش بشدت تحت تاثیرشن.دیکتاتور(🐐)مشکل عدم کنترل ادرار و پروستات و... داره و یکی از جذابیت‌های داستان برای من همینجا بود که میبینی آدمی که اینهمه جلال و جبروت داره،گیر مسخره ترین چیزهای عالمه!
گذشته دور هم حکایت چند نفر با بک گراندهای متفاوت (بنظرم این بخشش خیلی طولانی می‌شد یک جاهایی)بود که وجه تشابه شون زخم خوردن از این حکومت دیکتاتوری و بویژه شخص بز بود.
به خاطر همین تصمیم میگیرن که 🐐 رو ترور کنن.
این سه تا خط روایی اوایل بنظر میاد هیچ ربطی بهم ندارن.آدم گیج میشه و نمی‌فهمه کی به کیه(شبیه حسی که اول دیدن سیتکام ها داری)ولی کم‌کم روی روال می‌افته.تعدد شخصیت ها زیاده.من اسم کاراکترها رو بجز دو سه تاشون اصلا یادم نمیاد:)
داستان برای من حداقل اینجوری بود که کاملا قابل حدس بود.ولی فکر می‌کنم پرداخت خوب باعث شد که تا آخرش ادامه بدم.شاید هم به این خاطر بود که مشابه این داستان رو قبلاً بارها شنیده/خونده بودم.ضمن اینکه اخیرا دلم نمی‌خواد خیلی کلاسیک بخونم. داستان‌های مدرن و مینیمالیستی برام جذاب تر شده‌ان.
نکته خیلی خوب و مثبتی که برای من داشت،یه جرقه بود.جرقه‌ای از اورانیا برای داستان جدید خودم که نمی‌دونستم باهاش چیکار کنم.این رمان بهم یه ایده داد که میشه اینطوری داستانت رو ادامه بدی.اگه فقط همین حسن رو داشته باشه برای من کافیه❤️
          
            به خدای کتاب قسم،
یوسا شاهکارش را خلق کرد و نه شاهکارش یوسا را.
همانا در این نشانه‌ای است برای کرم‌های کتاب.
سوره‌ سهیل - آیه ۷۳


روز سور بز، سیِ ماه مه
روز شادی و عیش مردمه
می‌ریزن بیرون همه از خونه
کوچه و بازار پر از هیاهو، پر همهمه

گفتار اندر ستایش یوسا
ستایش از «سور بز» یوسا برای من همانند
ستایش از آش‌رشته‌ی مادربزرگِ مهربان است!
یوسا کارش را بلد است،
او یک داستان‌نویس مادر‌زاد است،
می‌داند چه چیز را در چه زمانی و در کجا بگوید،
برای نوشتن وقت می‌گذارد، تحقیق می‌کند، بی‌گدار به آب نمی‌زند و صبر می‌کند تا شراب نابی که ساخته ته‌نشین گردد.
صاحب سبک است، خدایگانِ تکنیکِ «پس و پیش کردن زمان» است، در قالب‌بندی محتوا و فصل‌بندی‌ها به قدری استادانه عمل می‌کند که خواننده با تک‌تک سلول‌های بدنش حس می‌کند که نویسنده نه تنها به شاهکارش تسلط داشته بلکه کاملا سوار آن بوده است!
خوشبختم از اینکه در عمرکوتاهم او را شناختم و خواندن آثارش را از «مرگ در آند» و «چه کسی پالومینو مولرو را کشت؟» آغاز و هم‌اکنون با شاهکارش ادامه دادم و در آینده اگر عمری باقی‌ بود باید به سراغ باقی آثارش بروم.
به دوستان کرمِ کتابم پیشنهاد می‌کنم که اگر یوسا را نمی‌شناسید، حتما گام به سوی شناختنش بردارید.

گفتار اندر معرفی کتاب
پیش از هر حرفی در نخستین ریویویی که در سال ۲۰۲۲ برای یک کتاب می‌نویسم، عرض کنم که با خود عهد بسته‌ام که از امسال ریویوهایم را کمی خلاصه‌تر بنویسم و گزافه گویی نکنم.
سوربز داستانی از زندگی، حکمرانی و مرگ دیکتاتور دومینیکن است، وصف داستان را جایز نمی‌دانم و خواندن و لذت بردن از سطر به سطر آن را به شما پیشنهاد می‌کنم.
برای ماهایی که در دیکتاتوریِ مطلقه زندگی می‌کنیم و از نوک انگشتان پاهای‌مان تا نوک موهای‌ سرمان در سایه‌ی وحشت و اراده‌ی دیکتاتور و دستگاه‌های عریض و طویلِ سرکوب‌گرش به سر می‌بریم، خواندن و از همه مهم‌تر درک چنین کتاب‌هایی آسان‌تر از سایر مردم جهان است.
یک کتاب‌خوان از یک کشور دموکرات، شاید از اول تا آخر کتاب را بخندد و به دیوانگی مردم دومینیکن بخندد که چنین حاکمی داشتند، همانطور که مردم همان‌کشورها به ریش مردم ایران می‌خندند که چطور روزی چند بار به آنان تجاوز می‌شود و آن‌ها فراموش می‌کنند و به زندگی سگی ادامه می‌دهند!

نقل‌قول نامه
"مرض هرچه سخت‌تر، درمانش هم سخت‌تر!"

"وقتی نجات کل مردم مطرح باشد، کشتن پنج یا ده یا بیست‌هزار هائیتیایی چه اهمیتی دارد؟"

"ژنرالیسیمو، مواظب کشیش‌ها باشید. ‌آن‌هایی که من را از قدرت انداختند اولیگارک‌های شکم‌گنده یا ارتشی‌ها نبودند، همین کلاغ سیاه‌ها بودند. یا باهاشان معامله بکنید یا یکباره شرشان را بکنید."

"مسئله‌ی مهم این است که نگذاریم دشمن داخلی سرش را بلند کند، هر بار که خواست دست به عمل بزند، باید محکم بکوبیم توی سرش.
چون تا وقتی دشمن داخلی ضعیف و پراکنده است، کاری که دشمن خارجی می‌کند مهم نیست. بگذار ایالات متحده تا می‌خواهد هوار بزند، هیچ غلطی نمی‌تواند بکند."

"اگر بخواهی کارت را خوب انجام بدهی باید آرامش داشته باشی، خونسرد باشی و هیچ‌چیز به تخمت نباشد."

"هر که با شمشیر زندگی کند، با شمشیر می‌میرد."

"کتاب وقتی باز است ذهنی است که حرف می‌زند، وقتی بسته است دوستی است به انتظار، وقتی فراموش می‌شود جانی است که می‌بخشاید، وقتی نابود می‌شود، دلی است که می‌گرید."

"آدمی اگر چنین بوده یا هست یا خواهد بود، بدان معنی نیست که تا ابد چنین بوده یا هست و خواهد بود، بلکه یک روز چنین شده و روز دیگر چنین نخواهد بود."

"آدم وقتی چند میلیون پسو در خارج و کلی دارایی دیگر داشته باشد، میهن‌پرست بودن خیلی آسان است."

کارنامه
بدون هرگونه لطف، ارفاق و محبت به نویسنده و کتابش پنج ستاره را برایش منظور و خواندنش را به تمام دوستان کتاب‌دوست و کتاب‌خوانم پیشنهاد می‌کنم.

دانلود نامه
فایل ای‌پاب نسخه‌ی انگلیسی کتاب را در کانال تلگرام آپلود نموده‌ام، در صورت نیاز می‌توانید آن‌را از لینک زیر دانلود نمایید:
https://t.me/reviewsbysoheil/432

نکته:
ترجمه‌ی استاد عبدالله کوثری همانند همیشه اگر نگویم بی‌نظیر است، کم نظیر است.
نسخه‌ی انگلیسی کتاب را برای دوستانی همانند خودم قرار دادم، که در برخی از قسمت‌های کتاب کنجکاو می‌شوند که مواردی را با کتابی که در خارج از ایران و به دور از چنگال‌های سانسورچی چاپ گردیده است، مطابقت دهند.

نوزدهم دی‌ماه یک‌هزار و چهارصد
          
امیررضا

1403/01/05

            ساعت ۱ و نیم شب و سوربز تموم شد.
دارم به یوسا فکر میکنم. و همچنین تروخیو.
یه جور رابطه بین جفتشون انگار هست که عجیبه.
تروخیویی که به یک ملت ظلم کرد و دیکتاتوری کثیف بود.
و یوسایی که چشم خیلی هارو از این اتفاق ها باز کرد.

کتاب ۶۲۳ صفحه داره و من بعد از ۳۰۰ صفحه تازه داشتم 
قلم یوسا و اتفاقات کتاب رو درک میکردم و کم کم جذبش میشدم.
یعمی نصف کتاب رو سختی کشیدم و حتی به این فکر افتادم که
بزارمش کنار و بعدا بیام سراغش.
حالا که تموم شده بر میگردم عقب، ورق میزنم و میرم به صفحه اول، پیاده روی اورانیا تو شهری که بعد ۳۵ سال برگشت.
یکم جلوتر، ساعت چهار صبح، بیدار شدن و لباس پوشیدن تروخیو به آرومی و فکر کردن به برنامه هایی که تو این روز داره.
جلوتر، دلاماسا، ایمبرت، آمادیتو و سالوادور نشسته تو اتوموبیل و در انتظار رسیدن دیکتاتور کشورشون یعنی تروخیو و به قتل رسوندنش.
این فقط اوایل کتابه که داستان غیر خطی میشه و من که کلا اینجور کتاب نخوندم گیج گیجم و همینطور فوران اسم ها که میخوره تو سرم و هنگ میکنم از اسم های طولانی و سخت و شخصیت های زیاد که یوسا خان برا هر کدومشون یه داستانی برامون تعریف میکنه.
این اولین تجربه من از یوسا بود، درسته که نصف کتاب خسته و گیج بودم و هیچ لذتی نبردم(به جز فصل اول که خیلی دوست داشتم) اما اونقدر در ادامه جذاب شد و نویسنده خوب نوشت و آقای کوثری دیوانه کننده ترجمه کرد(آخرین باری که انقدر با یه ترجمه کیف کردم پارسال بود که خانواده تیبو رو خوندم) که دیگه الان هم خوشحالم هم خسته از خوندن یه کتاب که بدجور دوست داشتم. 
یکی از چیزهایی که دلم میخواست بیشتر شاهدش باشم ظلم تروخیو به مردم بود، ینی چی؟ ینی همش منتظر بودم از حکومت دیکتاتوری و خشونت آمیز تروخیو بیشتر بخونم ولی راضیم نکرد زیاد و بنظرم کم بود. حالا یا زندگی تروخیو همین بوده یا یوسا ترجیح داد همین قدر و کافی بدونه.

*لذت خوندن 《سور بُز》 رو از خودتون دریغ نکنین
          
                کسی را دیدم که نوشته بود:
"بُز! کسی که مرگش سوری است برای همه..."
نمی‌دانم ریویوی این کتاب باید چگونه باشد، چطور باید حس حالم را شرح بدهم، یا از این بگویم که چقدر همیشه سیاست بنظرم یک بازی کثیف بوده و این کتاب گویی مهر تاییدی بود...
که چقدر غم و غصه‌ی زیادی در خواندنش تحمل کردم و صفحه‌ی آخر را که می‌خواندم اشکم روان بود.
--
پ.ن 1: ضرباهنگ متن، تقریباً با هر صفحه‌ای که جلو می‌روید تندتر می‌شود!
پ.ن 2: ترجمه‌ی کتاب طوری بود که حقیقتاً مترجم نامرئی بود. حس نمی‌کردی که در این بین کسی واسطه شده است، یا ..
پ.ن 3: می‌دانم که اسپویل خاصی نکرده‌ام، اما همین که بدانند مردم که بز واقعاً می‌میرد (درحالی که مثلاً من خودم هی شک داشتم که واقعاً مرده باشد)، یا اینکه بدانند که غم‌انگیز است.. خب به هرحال لو دادن چیزهاییست ...
        

با نمایش یادداشت داستان این کتاب فاش می‌شود.